Genel Bakış
ABD lisans programları 4 seneliktir ve holistic review sistemiyle değerlendirilir. Yani notlar, extracurriculurlar ve essayler eşit derecede önemlidir. Başvurunun hiçbir parçası tek başına kabul edilmenizi sağlamaz bu nedenle hepsinin eşit derece iyi olması gerekir. Başvurular çoğunlukla CommonApp denen ortak platform’dan yapılır.
Amerika başvuruları 3 farklı zemin üzerinden gider: Early Action (EA), Early Decision (ED) ve Regular Desicion (RD). ED ve EA başvuruları genelde 1 Kasımda kapanır ve ocak başında sonuçları açıklar. RD başvurularının ise son tarihi genelde ocak başı-ortasıdır.
Early Decision, binding bir başvurudur. Eğer ED yaptığın bir okula kabul alırsan oraya gitmek zorundasındır. Ayrıca Amerikada veya başka bir ülkede başka başvuru yapamaz, yapmış olduğun başvuruları da geri çekmek zorunda kalırsın. Buna karşın kabul oranı RD’ye göre çok daha yüksektir. EA ise binding olmayan bir erken başvuru türüdür, yani kabul alırsan o okulu seçmekte veya diğer başvurularını feshetmekte zorunlu değilsindir. ED gibi sonuçlar ocak gibi açıklanır ve RD’ye göre kabul şansı bir tık daha iyidir.
Hangi belgeler gerekiyor?
Sanırım en kapsamlı belgeler listesi bu olacak. CommonApp’te başvuru göndermek için bir counselor belirlemeniz gerekiyor. Bu işlem okulunuzu girdiğinizde otomatik olarak da olabilir, sizin okulunuzda bu işle görevli öğretmenin mailini manuel olarak eklemeniz de gerekebilir. Bu öğretmeniniz sizin için school profile’ınızı (okuduğunuz lise hakkında bilgiler), predicted gradelerinizi ve counselor reportu (bir çeşit reference letter) girecek ve gönderecek.
Siz ise kişisel bilgilerinizi, CommonApp Essay’i, okul özelindeki essayleri, lise notlarınızı (transkript), CV ve extracurriculurları, SAT notlarınızı ve dil yeterliliği sınav sonuçlarını göndereceksiniz. Aynı zamanda çoğu okul bir veya iki öğretmeninizden reference letter isteyecektir. Bunun için hocalarınızla aranızı serin tutmaya özen gösterin.
Amerika başvurularında holistic review usulü uygulandığından yukarıdaki tüm maddelerin hepsi eşit derecede önemlidir. Güçlü extracurriculurlar ve essayler, yetersiz akademik performansı telafi etmez, aksine 45/45 IB skoru ve mükemmel bir SAT de vasat essayleri telafi edemez. ABD başvurusu bu nedenle en çok çaba gerektiren başvuru olabilir.
Essay Sistemi
Northwestern gibi birkaç okul dışında ABD’deki tüm okullar CommonApp essayi zorunlu tutar. CommonApp essayini daha önceden belirlenmiş 6 konudan biri üzerine veya tamamen kendiniz uydurduğunuz bir konu üzerine yazabilirsiniz. 2025-2026 yılındaki 6 konu şunlardı:
CommonApp essayi sadece bir kere yazılır ve başvurduğunuz tüm okullara aynen gönderilir. Fakat bu essayin yanında okullar çoğunlukla kendi soru setlerini de hazırlarlar. Başvurmak istediğiniz okulların essay konularını aylar öncesinden öğrenip süreç boyunca her konuda birden fazla alternatif essay yazmak çok faydalı olacaktır. Eğer essaylerinizi alternatif yazmadan veya son dakika yazarsanız ortalama altı çıkmaları ve başvurunuza zarar verme olasılıkları yüksektir.
Okullara özel sorular genelde “Why this major?”, “Why this university?”, “Community / leadership / impact” gibi sınıflara ayrılabilir. Eğer bu tarz essaylerin nasıl yazılması gerektiğini öğrenmek istiyorsanız sitemizde bulunan “ABD Essayleri Nasıl Yazılır” dosyasını inceleyebilirsiniz.
Ne Kadar IB-SAT Lazım?
Yüksek üniversiteler için genelde 40+ IB ve 1500+ SAT gereklidir. Daha orta halli üniversiteler için de 1450 civarı SAT ve 36-40 IB yeterli olabilir. Her zamanki gibi özellikle mühendislik ve science alanlarında Math AA HL ve Physics HL önemli olabilir.
Burs ve Tuition
Amerika’da burs konusunda üniversiteleri kabaca 3 sınıfta inceleyebiliriz. Need-blind, need-aware ve diğerleri. Need-blind okullar başvuru sürecinde burs isteyip istemediğinizi sormaz ve başvurunuzu değerlendirirken maddi durumunuzu göz önüne almaz. Bu okullara kabul almanız durumunda da bütün ihtiyaçlarınızı giderecek miktarda burs alırsınız. Bu okullar:
Need-aware okullar ise başvurunda burs isteyip istemediğini belirtmeni isterler ve bu durum başvurunun değerlendirilmesi sırasında göz önüne alınır. Eğer burs talep ettiğini belirtirsen farklı bir potada değerlendirilirsin ve kabul şansın düşebilir. Buna karşın need-aware okullardan kabul alman durumunda aynı need-blind okullar gibi ihtiyaçlarının tamamı veya çok büyük bir bölümü karşılanır. Çoğu IVY League okulu ve Top-20 üniversite bu kategoride yer alır.
Diğer okullarda ise uluslararası öğrencilere çoğu zaman ihtiyaç bursu verilmez. Belli başlı başarı bursları olsa da alması çok zordur ve genelde yaşam maliyetlerini hafifletmekten öteye gidemezler.
Amerika’da UK ve Kanada’nın aksine bölüm bazlı tuition uygulanmaz, tek bir flat tuition uygulanır. Bu tuition da özel üniversitelerde 67-71k USD arasındayken devlet üniversitelerinde 50k USD civarındadır. Her iki seçenekte de yaşam masrafları ve yurt için de senelik 20k gibi bir ücret gözden çıkarılmalıdır.
University of California
University of California sistemine bağlı üniversiteler CommonApp kullanmaz ve başvuruları tamamen kendi başvuru portalları üzerinden alır. UC başvurusu tek ve merkezi bir sistem üzerinden yapılır. Bu sistem sayesinde UCLA, UC Berkeley, UC San Diego gibi birden fazla kampüse aynı anda başvurabilirsiniz fakat UCAS’ten farklı olarak başvurduğunuz her kampüs için ekstra ücret ödemeniz gerekir. UC başvuruları CommonApp başvurularından tamamen bağımsız değerlendirilir ve birbirini etkilemez.
UC sisteminde Early Action veya Early Decision gibi erken başvuru türleri yoktur. Tüm başvurular tek bir zaman diliminde alınır ve başvuru son tarihi genellikle 30 Kasım’dır. Bu tarih kesin olup uzatma veya geç başvuru imkânı neredeyse hiç sunulmaz. Sonuçlar çoğunlukla Mart ayı içerisinde açıklanır.
UC üniversiteleri klasik personal statement yerine Personal Insight Questions (PIQ) adı verilen bir essay sistemi kullanır. Adaylara 8 tane soru sunulur ve bu sorulardan 4 tanesine kısa cevap yazmaları istenir. Yazılan PIQ cevapları başvurulan tüm UC kampüslerine aynen gönderilir; kampüse özel essay yazılmaz. PIQ’ların nasıl yazılması gerektiğini öğrenmek için CollegeEssayGuy’ın bu makalesini inceleyebilirsiniz.
Akademik değerlendirme UC okullarında son derece önemlidir. Özellikle derslerin zorluk seviyesi, sayısal derslerdeki tutarlılık ve akademik çizginin yukarı yönlü olması önemlidir. IB öğrencileri için yüksek bir overall IB notunun yanı sıra Math AA HL ve ilgili Science HL derslerindeki performans belirleyici rol oynar.
UC sisteminin en önemli farklarından biri test politikasıdır. UC üniversiteleri test-blind bir değerlendirme sistemi uygular yani SAT veya ACT skorları başvuruda hiçbir şekilde dikkate alınmaz. Skor gönderilmiş olsa bile okunmaz. Bu nedenle UC başvurularında akademik notlar ve PIQ cevaplarının kalitesi, dosyanın neredeyse tamamını oluşturur.
Mezuniyet sonrası
ABD’de lisans eğitimini tamamlayan uluslararası öğrenciler, mezuniyet sonrası Optional Practical Training (OPT) programına başvurma hakkına sahiptir. OPT, mezun olunan alanla doğrudan ilişkili bir işte çalışma izni verir ve standart olarak 12 ay sürer. Mühendislik, matematik, bilgisayar bilimleri ve benzeri STEM alanlarından mezun olan öğrenciler bu süreyi ek bir başvuruyla toplamda 36 aya kadar uzatabilir.
OPT süresi boyunca öğrenciler ABD’de yasal olarak çalışabilir; ancak bu süreç kalıcı bir oturum veya uzun vadeli çalışma garantisi sunmaz. OPT bittikten sonra ABD’de kalmaya devam edebilmek için genellikle işveren sponsorluğu gerektiren H-1B çalışma vizesine geçilmesi gerekir. H-1B vizesi kontenjanlı ve kura (lottery) sistemine bağlı olduğu için, güçlü bir iş teklifi olsa bile vize alma garantisi yoktur. Bu durum, ABD’yi mezuniyet sonrası kalıcılık açısından en belirsiz ülkelerden biri yapıyor.
Ayrıca siyasi arenada da uluslararası öğrenciler sıklıkla hedef gösterildiği için şu dönemlerde ABD’de okumak sıkıntılı olabilir.
Özet
| Odak | Akademi ve CV beraber değerlendirilir |
|---|---|
| Gerekli Belgeler | predicted, reference, essayler, dil yeterliliği, counselor report, lise notları, SAT |
| Başvuru tarihi | ED/EA için Kasım başı, RD için Ocak başı |
| Burs | İyi okullarda ihtiyaçlarınızın tamamını karşılayacak burs bulabilirsiniz |
| Mezuniyet Sonrası Oturum | 12-36 aya kadar çalışma izni |